پژوهش های اسلامی خاورشناسان

پژوهش های اسلامی خاورشناسان

خوانشی نو از جمع قرآن در دوران خلفا با تکیه بر نقد و بررسی آراء مستشرقان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشگاه اصفهان. دانشکده الهیات و معارف اهل بیت
چکیده
آراء مستشرقان پیرامون روایات گسترده و متناقض جمع قرآن در دو گروه قابل بررسی است. نخست مستشرقانی که قائل به جعل گستردۀ روایات جمع قرآن در عهدِ خلفا، در اواخر قرن دوم به بعد هستند و تاریخ حقیقیِ جمع قرآن را یا در عهد نبوی و یا دوران حجّاج بن یوسف ثقفی دانسته‌اند. دوم مستشرقانی که این روایات را در قرن نخست هجری تاریخ گذاری کرده و با توجه به نقش ابن شهاب زهری به عنوان حلقۀ مشترک تمامیِ اسانید، او را مروّج روایات جمع قرآن هم در عهد ابوبکر و هم عثمان دانسته‌اند؛ لیکن به ارزیابی محتوایی روایات ورود نکرده‌اند. درنتیجه از سویی گستردگی اسانید و منابع این روایات واز سوی دیگر تعارضات مضامین آنها، نشانگر اصالت این وقایع در دوران خلفا و در عین حال مبهم بودن آنهاست. ازاین-رو این نوشتار ابتدا با برجسته سازی تناقضات محتوایی این روایات، غیرواقعی بودن گزارش مرسوم از جمع دو مرحله‌ای ابوبکر و عثمان را اثبات نموده و سپس به خوانش جدیدی از روایات جمع قرآن در دوران خلفا پرداخته است. براساس رهیافت این مقاله، همواره صحابه در حاشیۀ مصاحف خود روایات تفسیری پیامبر را می‌نگاشتند؛ چنانکه امتیاز مصحف علوی در جمع کامل روایات تفسیری بوده است. اما به سبب تعارض بخشی از تفسیر نبوی با منافع سیاسیِ خلفا، شیخین تلاش نمودندتا قرآنی بدون حواشی تفسیری گردآوری و مردم رااز نقل و نگارش این روایات برحذردارند. عثمان نیز با استنساخ گسترده از قرآنِ نزد حفصه و ارسال آن به جهان اسلام توأم با سوزاندن دیگر مصاحف، به تثبیت رسمیِ روش شیخین پرداخت.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Comparative Study and Analysis of Orientalists' Quranic Studies in Modernism, Postmodernism, and Metamodernism

نویسنده English

Zahra Kalbasi
Assistant Professor at Faculty of Theology and Ahlul Bayt Education, University of Isfahan
چکیده English

One way to better understand approaches to Quranic studies is to examine the similarities and differences in scholars' perspectives across various times and periods. This research aims to comparatively analyze Quranic studies by Orientalists during modernism, postmodernism, and metamodernism, based on a comparative method, and conducted as documentary research with data collected through note-taking forms. The corpus of this study includes all relevant documents, records, and sources related to the subject. Through comparative and analytical evaluation of the data, this study proposes a new periodization in the field of Orientalist Quranic studies, revealing that the characteristics and prevailing thought of each of these three periods have significantly influenced the interpretation, analysis, and conclusions of these studies. Accordingly, an accurate assessment of Orientalists' Quranic research findings cannot be made without considering the element of time and the dominant intellectual context of each period.

کلیدواژه‌ها English

Quranic Studies
Orientalists
Modernism
Postmodernism
and Metamodernism
دوره 4، شماره 6 - شماره پیاپی 6
فروردین 1403
صفحه 129-154

  • تاریخ دریافت 24 تیر 1403
  • تاریخ بازنگری 19 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 20 آبان 1403